Sitemap nedir? XML, HTML ve hangisine ne zaman gerek var

Sitemap nedir? En basit tanımıyla, sitenizdeki sayfaların, onları bulması gereken biri için hazırlanmış bir listesidir. Ancak bu kelime birbirinden oldukça farklı iki şeyi kapsar. XML sitemap, arama motoru tarayıcıları için yazılmış bir dosyadır. HTML sitemap ise insanlar için hazırlanmış bir sayfadır. İkisi farklı sorunları çözer ve pek çok sitenin bunlardan birine, ikisine birden ya da hiçbirine ihtiyacı olabilir. Bu rehber, her birinin ne olduğunu, neyi yapıp neyi yapamayacağını ve nasıl karar vereceğinizi açıklıyor.

XML sitemap: arama motorları için bir dosya

Google, sitemap'i sitenizdeki sayfalar, videolar ve diğer dosyalar ile bunlar arasındaki ilişkiler hakkında bilgi verdiğiniz bir dosya olarak tanımlar. Arama motorları bu dosyayı, siteyi daha verimli taramak için okur. Dosya, hangi URL'leri önemli gördüğünüzü söyler; ayrıca bir sayfanın en son ne zaman önemli ölçüde güncellendiği ya da hangi dil sürümlerinin bulunduğu gibi ayrıntılar ekleyebilir.

Temel bir XML sitemap, sitemaps.org protokolünü izler. Her kayıt bir url öğesinin içinde yer alır ve loc öğesi sayfanın tam adresini taşır. İsteğe bağlı lastmod öğesi, son anlamlı değişikliğin tarihini içerir. Protokol ayrıca changefreq ve priority öğelerini de tanımlar; ancak Google ikisini de dikkate almadığını söylüyor, dolayısıyla bunlarla uğraşmanın pek anlamı yok.

Google dokümantasyonundaki birkaç kuralı akılda tutmakta fayda var:

• Göreli yollar değil, tam ve mutlak URL'ler kullanın.
• Tek bir sitemap dosyası sıkıştırılmamış hâlde 50MB ya da 50,000 URL ile sınırlıdır. Daha büyük siteler URL'lerini birkaç dosyaya böler ve bunları bir sitemap dizin dosyasında (sitemap index) listeler.
• Dosya UTF-8 ile kodlanmış olmalıdır.
• Yalnızca aramada görünmesini istediğiniz kanonik URL'leri ekleyin; yönlendirmeleri, hata sayfalarını ya da kopyaları eklemeyin.
• lastmod değerini dürüst tutun. Google bu değeri yalnızca tutarlı ve doğrulanabilir biçimde doğru olduğunda kullanır.

Sitemap'inizi Google'a, Search Console'daki Site Haritaları raporundan göndererek ya da robots.txt dosyasına bir Sitemap satırı ekleyerek bildirebilirsiniz. Sitemap göndermek bir komut değil, bir ipucudur. Listelenen her URL'nin taranacağını ya da dizine ekleneceğini garanti etmez ve tek başına sıralamaları iyileştirmez.

HTML sitemap: insanlar için bir sayfa

HTML sitemap, genellikle alt bilgiden (footer) bağlantı verilen ve sitenin ana bölümlerini ve sayfalarını listeleyen sıradan bir sayfadır. Hedef kitlesi, aradığını menü ya da arama kutusu aracılığıyla bulamayan ziyaretçidir. Derin bir yapıya, çok sayıda hizmet ya da lokasyon sayfasına veya geniş bir arşive sahip sitelerde işe yarar.

Bağlantılar içeren normal bir sayfa olduğu için, HTML sitemap tarayıcılara listelediği sayfalara ulaşmaları için ek bir yol da sunar. Bu, bir yan faydadır; onu oluşturmanın asıl nedeni değildir. Menünüz ve iç linkleriniz zaten netse, HTML sitemap pek bir şey katmaz. Net değilse, sitenin en altına bir liste eklemek yerine menüyü düzeltmek genellikle daha fazla yardımcı olur.

XML sitemap nedir, ne işe yarar ve hangi türe ne zaman ihtiyaç duyarsınız?

Google'ın kendi rehberi iyi bir başlangıç noktası sunuyor. Şu durumlarda muhtemelen bir XML sitemap'ten fayda görürsünüz:

• Site büyüktür; bu nedenle tarayıcılar yeni ya da yakın zamanda güncellenmiş sayfaları kaçırabilir.
• Site yenidir ve ona işaret eden az sayıda dış bağlantı vardır.
• Sitede video ve görsel gibi çok sayıda zengin medya bulunur ya da site Google Haberler'de yer alır.

Site küçükse (Google yaklaşık 500 sayfa ya da daha azından söz ediyor), iç linkleri iyi kurulmuşsa ve önemli bir medya ya da haber içeriği yoksa, sitemap'e ihtiyacınız olmayabilir. Pratikte modern içerik yönetim sistemlerinin ve framework'lerin çoğu XML sitemap'i otomatik olarak üretir; bu yüzden asıl soru "bir tane oluşturmalı mıyız?" değil, "elimizdeki doğru mu?" sorusudur.

HTML sitemap eklemek; ziyaretçiler menüde zorlandığında, sitede menünün gösteremeyeceği şekilde gruplanmış çok sayıda benzer sayfa olduğunda ya da erişilebilirlik testleri kullanıcıların ona güvendiğini gösterdiğinde değerlidir. Küçük bir tanıtım sitesi için genellikle isteğe bağlıdır.

Türkiye'deki ve çok dilli siteler için notlar

Türkiye'de pek çok işletme hem Türkçe hem de İngilizce, bazen de Arapça ya da Farsça sürümlerle yayın yapıyor. Bu durumda sitemap'in dil sürümlerini tutarlı biçimde yansıtması önem kazanır. Her dil sürümünün kanonik URL'si sitemap'te yer almalı ve dil alternatifleri, sayfalardaki hreflang işaretlemesiyle çelişmemelidir. Bir dilde yayından kaldırılan sayfaların sitemap'ten de çıkarılması gerekir.

Türkçe karakterler de dikkat ister. URL'lerde ğ, ş, ı gibi karakterler kullanıyorsanız, sitemap'teki adreslerin doğru kodlandığından ve dosyanın UTF-8 olduğundan emin olun. En güvenli yol, URL'lerde Latin karakterlere dönüştürülmüş yalın ifadeler kullanmak ve bunu tüm sitede tutarlı biçimde uygulamaktır.

Son olarak, e-ticaret ve rezervasyon sitelerinde filtre ve parametre URL'leri hızla binlerce adrese ulaşabilir. Sitemap'e yalnızca aramada görünmesini istediğiniz kategori ve ürün sayfalarını ekleyin; filtre kombinasyonlarını eklemeyin. Stokta olmayan ürünler, sona eren kampanyalar ve geçici açılış sayfaları için de net bir kural belirleyin: bu sayfalar yayından kaldırıldığında sitemap'ten de otomatik olarak çıkmalı, yeniden yayına alındıklarında ise listeye geri dönmelidir.

Sitemap'inizi kontrol etmek için kısa bir rutin

Sitemap bir kez kurulup unutulacak bir dosya değildir. Ayda bir yapacağınız kısa bir kontrol, sorunların büyümeden fark edilmesini sağlar:

• Search Console'daki Site Haritaları raporunda dosyanın başarıyla okunduğunu ve hata bildirilmediğini kontrol edin.
• Sitemap'te listelenen URL sayısını, sitede gerçekten yayında olan ve dizine eklenmesini istediğiniz sayfa sayısıyla karşılaştırın.
• Rastgele seçtiğiniz birkaç URL'yi açın ve 200 durum kodu döndürdüklerini, kanonik etiketlerinin kendilerini gösterdiğini doğrulayın.
• Yeni yayımlanan sayfaların sitemap'e otomatik olarak eklendiğinden, kaldırılan sayfaların da listeden çıktığından emin olun.
• Çok dilli sitelerde her dil için örnek sayfaları kontrol edin ve dil sürümlerinin eksiksiz listelendiğini doğrulayın.

Bu kontrolleri bir tabloya not etmek, zaman içinde hangi değişikliklerin sorun yarattığını görmenizi kolaylaştırır.

Sık yapılan sitemap hataları

• Yönlendiren, hata döndüren ya da noindex etiketi taşıyan URL'leri listelemek.
• Parametreli URL'ler ya da hem http hem https sürümleri gibi kanonik olmayan sürümleri karıştırmak.
• Her derlemede (build) tüm lastmod değerlerini bugünün tarihine ayarlamak.
• Çok dilli sitelerde dil sürümlerini unutmak ya da tutarsız biçimde listelemek.
• Gönderdikten sonra Site Haritaları raporunu hiç kontrol etmemek.

Dosyayı nasıl üreteceğinize karar veriyorsanız, sitemap oluşturucu ile framework sitemap karşılaştırmamız artılarını ve eksilerini anlatıyor. Sitemap kontrolleri; tarama, dizine ekleme ve iç link incelemeleriyle birlikte teknik SEO denetimlerimizin standart bir parçasıdır.

Kaynaklar

• Learn about sitemaps — Google Search Central
• Build and submit a sitemap — Google Search Central
• Sitemaps XML format — sitemaps.org