Perplexity ve Gemini citation kaynakları: elle analiz
Perplexity ve Gemini'nin Türkçe sorgularda hangi kaynakları gösterdiğini toplu veri olmadan, tekrar edilebilir bir prompt setiyle nasıl analiz edersiniz.
Yazan Roozbeh Nazari · CEO
"Perplexity ve Gemini, Türk markalarını hangi kaynaklardan alıntılıyor" sorusuna sektör genelinde toplu bir cevap vermek için bir citation veri seti gerekir: binlerce yanıtın kaynak alan adlarını toplayan, marka ve rakip bazında kıran bir araç. Bu yazının hazırlandığı ortamda o veri setine erişimimiz yoktu ve doğrulayamadığımız bir "en çok alıntılanan alan adları" listesi ya da yüzde payı yazmıyoruz. Bunun yerine, iki motorun kaynak gösterme biçimini resmi yardım sayfalarından okuyup, kendi markanız ve rakipleriniz için tekrar edilebilir bir elle analiz yöntemi anlatıyoruz. Yöntem, araç erişimi olduğunda da aynı kalıyor; araç yalnızca örneklemi büyütüyor ve süreyi kısaltıyor.
İki motor, iki farklı kaynak gösterme biçimi
Perplexity, kendi yardım merkezinde her yanıtın orijinal kaynaklara giden numaralı atıflar içerdiğini söylüyor. Bu, analiz için en elverişli durum: her cümlenin hangi sayfaya dayandığı yanıtın içinde numarayla işaretli ve kaynak listesi yanıtın parçası. Gemini tarafında durum farklı. Google'ın yardım sayfasına göre kaynaklar, yanıtın altında ya da içinde bir "Sources" düğmesiyle açılan yan panelde "ilgili bağlantılar" olarak gösteriliyor ve bu düğme her yanıtta değil, "mevcut olduğunda" beliriyor. Yani Gemini'de bir yanıtın kaynak paneli olmaması, o yanıtın kaynağı olmadığı anlamına gelmiyor; yalnızca gösterilmediği anlamına geliyor. Google Arama içindeki AI Overviews ve AI Mode ise üçüncü bir yüzey; Google, bu özelliklerin klasik sıralama sistemlerine dayandığını ve ek bir optimizasyon gerektirmediğini belgeliyor. Bu yazı Perplexity ve Gemini uygulamasıyla sınırlı; Arama içindeki AI özellikleri ayrı bir ölçüm konusu.
Adım 1: prompt setini kurun
Ölçüm, sorgu setiyle başlıyor. Daha önce ChatGPT için anlattığımız 100-prompt benchmark kurulumu burada da geçerli: markanızın cevap vermek istediği soruları, hastanın ya da müşterinin diliyle, dört tipte yazın. Bilgi soruları ("saç ekimi sonrası ne zaman yıkanır"), karşılaştırma soruları ("İstanbul'da diş implantı için hangi klinikler önerilir"), yerel ve lojistik sorular ("Antalya'da göz lazeri fiyatı ne kadar") ve marka soruları ("X kliniği güvenilir mi"). Her tipten en az yirmi beş prompt, toplamda yüz civarı bir set; daha azı rastgele dalgalanmayı desendan ayırmıyor. Promptları Türkçe yazıyorsanız hedef pazar Türkiye'dir; yurt dışı hasta için aynı seti Arapça, İngilizce ve Farsça da kurmanız gerekiyor, çünkü iki motor da dile ve konuma göre farklı kaynak seçiyor.
Adım 2: çalıştırma protokolü
Elle analizde en sık yapılan hata, koşulları sabitlememek. Her çalıştırmada şunları kaydedin: tarih ve saat, motor ve varsa model seçimi, oturum açık mı kapalı mı, tarayıcı dili ve konum. Kişisel geçmişin etkisini azaltmak için oturum kapalı ya da temiz profil kullanın. Her promptu aynı gün içinde üç kez çalıştırın; yanıtlar her seferinde değişiyor ve tek çalıştırma yanıltıyor. Kaydedilecek alanlar sabit: prompt, motor, çalıştırma numarası, gösterilen kaynak alan adları sırayla, markanız yanıt metninde geçiyor mu, rakipleriniz geçiyor mu, kaynaklar arasında kendi siteniz var mı. Kaydı bir tabloda tutun ve her satıra yanıtın ekran görüntüsünü ya da paylaşım bağlantısını ekleyin; aylar sonra "o gün gerçekten böyle miydi" sorusuna cevap verebilmenin tek yolu bu. Aynı protokolü her ay aynı haftada tekrarlamak, motorların kaynak seçimindeki değişimi görmenizi sağlıyor. Gemini'de kaynak paneli açılmadıysa bunu "kaynak gösterilmedi" olarak ayrı işaretleyin; boş bırakmayın, çünkü bu satırların oranı Gemini için başlı başına bir bulgu.
Adım 3: kaynakları sınıflandırın
Alan adlarını topladıktan sonra her birini bir kaynak tipine atayın. Pratikte kullandığımız sınıflar şunlar: markanın kendi sitesi, rakip klinik ya da marka sitesi, dizin ve pazar yeri (klinik karşılaştırma platformları), haber ve medya, resmi kurum (bakanlık, meslek birliği, üniversite), ansiklopedik kaynak, forum ve kullanıcı içeriği, video platformu. Sınıflandırma, "biz neden yokuz" sorusunun cevabını görünür kılıyor: bir motor Türkçe tedavi sorularında ağırlıkla dizin ve forum gösteriyorsa, kendi sitenizi daha iyi yazmak tek başına yetmiyor; o dizinlerde doğru ve güncel görünmeniz gerekiyor. Tersine, resmi kurumlar ve medya ağırlıktaysa, kurumsal kaynaklarda anılmak öne çıkıyor. Bu sınıflandırmayı her prompt tipi için ayrı yapın; bilgi sorularında ansiklopedik kaynak, karşılaştırma sorularında dizin baskın çıkabiliyor ve iki tip için iş planı farklı.
Adım 4: rakip karşılaştırması ve boşluk tablosu
Aynı prompt setini rakipleriniz için yorumlayın: hangi promptlarda rakip anılıyor ve o yanıtın kaynakları hangi sınıftan. Bu, rakip klinikler için anlattığımız citation boşluğu yöntemiyle aynı tabloya oturuyor: satırlarda kaynak alan adları, sütunlarda siz ve rakipler, hücrelerde kaç yanıtta o kaynak üzerinden anıldığınız. Tablonun boş hücreleri iş listesi oluyor. Kaynak sayfaların kendisini de inceleyin: alıntılanan sayfalar çoğunlukla soruya doğrudan cevap veren, kısa ve kendi başına anlaşılır paragraflar içeriyor; AI aramada içerik formatı üzerine yazdığımız ilkeler bu sayfalarda görülüyor.
Neyi yayınlamıyoruz ve neden
Bu yazıda alan adı listesi, pay yüzdesi ya da "Türk markalarının yüzde şu kadarı şuradan alıntılanıyor" türü bir bulgu yok. Bunun tek nedeni, elimizde bu iddiayı taşıyacak ölçekte ve doğrulanabilir bir veri setinin olmaması. Yukarıdaki protokolle yüz promptluk bir set, üç tekrar ve iki motorla altı yüz gözlem üretiyor; bu, kendi markanız için karar vermeye yetiyor ama bir sektör manzarası çizmeye yetmiyor. Sektör ölçeğinde ölçüm yapan ticari araçlar var; onlara erişimimiz olduğunda bulguları kaynak ve tarih belirterek ayrı bir yazıda paylaşacağız. O güne kadar, kendi tablonuzdaki sayılar gerçek olan tek sayılar.
Sonuç
Perplexity her yanıtta numaralı kaynak gösteriyor, Gemini kaynakları mevcut olduğunda yan panelde açıyor; iki motorda da hangi sitelerin alıntılandığını görmek için toplu bir veri seti şart değil. Sabit bir prompt seti, kayıt altına alınmış bir çalıştırma protokolü, kaynak sınıflandırması ve rakip karşılaştırma tablosu, markanızın hangi kaynak tiplerinde eksik olduğunu doğrulanabilir biçimde gösteriyor. Bu ölçümü aylık tekrarlamak ve içerik ile kaynak çalışmasını tabloya göre önceliklendirmek, AI arama görünürlüğü hizmetimizin omurgası; yöntemi kendi ekibinizle de yürütebilirsiniz.