Klinikler için çok dilli SEO mimarisi: TR/EN/AR hreflang hataları ve düzeltme playbook'u
TR/EN/AR yayın yapan klinik sitelerinde en sık hreflang hataları, canonical çelişkileri ve düzeltme sırası: tek doğruluk kaynağıyla çok dilli mimari.
Yazan Roozbeh Nazari · CEO
Uluslararası hasta hedefleyen bir klinik sitesi tipik olarak en az üç dilde yayın yapar: Türkçe, İngilizce ve Arapça; sıklıkla buna Rusça veya Farsça eklenir. Bu çeşitlilik doğru mimariyle güç, yanlış mimariyle sessiz bir kayıptır: Arapça sayfaların hiç indekslenmemesi, İngilizce sayfanın Arapça sonuçlarda çıkması ya da iki dilin birbirinin trafiğini yemesi gibi belirtiler genellikle aynı köke iner. Bu yazı üç şeyi sırayla ele alıyor: mimari kararlar, sahada en sık gördüğümüz hreflang hataları ve bunları hangi sırayla düzelteceğiniz.
Mimari kararla başlayalım. Çoğu klinik için doğru varsayılan, tek domain altında dil alt dizinleridir: /tr/, /en/, /ar/. Tek domain, kazanılan otoriteyi tüm dillere taşır ve altyapıyı tek yerde tutar. Ülke bazlı ccTLD'ler güçlü yerel sinyal verir ama her domain kendi otoritesini sıfırdan inşa eder; subdomain'ler ise yönetim yükünü artırıp konsolidasyon avantajını zayıflatır. URL'lerde dil kodu tutarlı olmalı; Arapça ve Farsça slug'ların kendi alfabelerinde yazılması sorun değildir, tarayıcılar bunları yüzde kodlamasıyla taşır. Önemli olan her sayfanın tek kanonik biçiminin olması. Mevcut bir siteyi bu yapıya taşıyorsanız URL değişikliğini ayrı bir migration projesi olarak ele alın: her locale için bire bir 301 haritası çıkarılmadan yapılan taşınma, mimari kazancı aylarca sürecek bir sıralama kaybıyla ödetebilir.
hreflang'in işi, aynı içeriğin dil ve bölge sürümlerini birbirine bağlamaktır; bir sinyaldir, emir değil. Söz dizimi basit görünür ama iki standardın birleşimidir: dil için ISO 639-1 kodu, isteğe bağlı bölge için ISO 3166-1 Alpha-2. "ar" tüm Arapça konuşan kullanıcıları hedefler; "ar-AE" yalnızca Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Arapça kullanıcıları. En yaygın kavram hatası, ülke kodunu dil sanmak: "ae" diye bir dil kodu yoktur ve böyle bir etiket sessizce yok sayılır.
Sahada en sık karşılaştığımız hatalar şunlar: birincisi, karşılıklı dönüş etiketinin eksikliği; Türkçe sayfa Arapça sürümü gösterir ama Arapça sayfa Türkçe'yi göstermezse Google bu eşleşmeyi geçersiz sayar, bu davranış dokümante edilmiştir. İkincisi, hreflang'in yönlendirmeye, 404'e veya noindex'li sayfaya işaret etmesi; alternatif erişilemezse eşleşme çalışmaz. Üçüncüsü, canonical ile hreflang'in çelişmesi; tüm dilleri Türkçe sürüme canonical'layıp hreflang'de alternatif göstermek, Google'a aynı anda "bunlar ayrı sayfalar" ve "hepsi aslında tek sayfa" demektir. Dördüncüsü, göreli URL kullanımı; hreflang değerleri mutlak olmalıdır. Beşincisi, x-default eksikliği. Altıncısı, şablonun var olmayan çevirilere de etiket basması; sayfanın Arapçası yoksa Arapça alternatif ilan edilmemelidir.
x-default ve Arapça'nın bölünmesi ayrıca dikkat ister. x-default, hiçbir dil eşleşmediğinde gösterilecek sürümü işaretler; dil seçim sayfanız varsa onu, yoksa genellikle İngilizce sürümü göstermek makul bir tercihtir. Arapça'da sık görülen refleks, her körfez ülkesi için ayrı sürüm açmaktır: ar-SA, ar-AE, ar-KW ve devamı. İçerik gerçekten farklılaşmıyorsa, yani fiyatlandırma, iletişim veya mevzuat ülkeye göre değişmiyorsa, tek bir "ar" sürümünde konsolidasyon hem bakım yükünü hem de kendi kendinle rekabet riskini azaltır. Aynı mantık ileride ekleyeceğiniz Farsça için de geçerli: tek "fa" ile başlayın. Bölgesel sürümü ancak elinizde onu besleyecek gerçek içerik farkı ve bakım kapasitesi olduğunda açın; açtığınız her sürüm, hreflang matrisinde bakımını üstlendiğiniz yeni bir satırdır.
hreflang'i nereye koyacağınız da bir karar konusu: HTML head içinde link etiketleri ya da XML sitemap. İkisi de geçerlidir; sorun ikisini birden kullanınca başlar. İki kaynak zamanla birbirinden ayrışır ve çelişen sinyaller, ayıklaması en zahmetli hata sınıfını üretir. Tek doğruluk kaynağı seçin: birkaç yüz sayfalık tipik klinik sitesinde head yönetimi basittir; sayfa sayısı binlere çıktığında sitemap tarafı daha kolay otomatikleşir.
Keşfedilebilirlik için hreflang tek başına yeterli değil; dil sürümleri birbirine normal bağlantılarla da bağlanmalı. Header veya footer'daki dil seçici, JavaScript ile açılıp href taşımayan bir menü değil, taranabilir a etiketleriyle kurulmalı; her sayfa kendi alternatiflerine gerçek bağlantı vermeli. Sitemap tarafında da tüm dillerin URL'leri eksiksiz listelenmeli; ister dil başına ayrı sitemap ister tek dosya kullanın, Search Console'a hepsinin gönderildiğinden emin olun. Botun bir dil sürümünü keşfetmesini şansa bırakmanın en kestirme yolu, oraya giden tek yolun taranamayan bir dropdown olmasıdır.
Tespit tarafında elinizdeki araçları doğru seçmek gerekiyor, çünkü Search Console bu konuda eskisi kadar yardımcı değil: International Targeting raporu 2022'de kaldırıldı ve GSC bugün hreflang hatalarını doğrudan raporlayan bir ekran sunmuyor. Pratik yöntem, Screaming Frog gibi bir crawler'ın hreflang raporlarıyla eksik dönüş etiketlerini, erişilemeyen alternatifleri ve canonical çelişkilerini dökmek; şüpheli sayfaları URL Inspection ile teyit etmek. Düzeltme sırası önemli: önce canonical'ları hizalayın, sonra dönüş etiketlerini tamamlayın, en son x-default'u ekleyin. Ters sırayla giderseniz her düzeltme bir öncekini maskeleyebilir. Screaming Frog tarafında özellikle üç rapora bakın: eksik dönüş etiketleri, 200 dışında cevap veren hreflang URL'leri ve desteklenmeyen dil kodları. Bu üçlü, sahada gördüğümüz hataların büyük bölümünü tek taramada yüzeye çıkarır; kalan kısım genellikle canonical hizasında ve şablon mantığında gizlidir.
Teknik eşleştirme kadar dil kalitesi sinyalleri de mimarinin parçası. Her sürümde html lang değeri doğru olmalı, Arapça ve Farsça sayfalarda dir="rtl" kullanılmalı; menüsü İngilizce kalmış yarı çevrilmiş Arapça sayfalar hem kullanıcı güvenini hem de sayfanın hangi dile hizmet ettiği sinyalini zayıflatır. Hiç editör görmemiş makine çevirisi sayfalar, sağlık gibi YMYL kapsamındaki alanlarda ayrıca risklidir; Google'ın kalite değerlendirme çerçevesi bu alanda güvenilirliğe daha sıkı bakar. Çeviri bütçeniz kısıtlıysa az sayfayı iyi çevirmek, çok sayfayı kötü çevirmeye her zaman tercih edilir. Çeviri kalitesini ölçmek için basit bir rutin yeterli: her çeyrek, dil başına rastgele seçilmiş birkaç sayfayı ana dili o dil olan birine okutun ve düzeltme notlarını içerik takvimine geri besleyin.
Son bir saha notu: bu playbook bir kez çalıştırılıp kapatılan bir iş değil. Yeni hizmet sayfaları, blog yazıları ve kampanya sayfaları eklendikçe hatalar geri gelir; çeyrekte bir tam denetim, arada da yeni yayınlanan sayfalarda nokta kontrolü öneriyoruz. SEO Evaluate'in Teknik SEO hizmetinde çok dilli denetim standart kapsamın parçası; hreflang, canonical ve indeksleme katmanını tek seferde ele alıyoruz, çünkü bu üçü ayrı ayrı düzeltilmeye çalışıldığında genellikle birbirini bozuyor. Denetim çıktısını da yazılı bir değişiklik listesine bağlayın: hangi sayfada hangi etiket değişti, kim onayladı, ne zaman yayına alındı. Bu kayıt, bir sonraki denetimde neyin gerilediğini dakikalar içinde gösterir.