قرارداد مشاوره سئو: دامنه، KPI و بندهای خروج
قرارداد مشاوره سئو چه چیزهایی را باید مشخص کند: دامنه دوطرفه، انتخاب KPI، تعهد گزارشدهی، مالکیت داده و بندهای خروج. ده پرسش پیش از امضا.
نوشته Roozbeh Nazari · CEO
بیشتر اختلافها در یک رابطه مشاوره سئو نه از کیفیت کار، بلکه از این برمیخیزد که از ابتدا کسی ننوشته کار اصلاً چیست. جمله «رتبهها بالا میرود» شبیه یک وعده است، اما در قرارداد معنای مشخصی ندارد: کدام پرسشها، کدام بازار، کدام دستگاه، کدام بازه زمانی؟ این مقاله سرفصلهایی را که پیش از امضای قرارداد مشاوره باید بررسی شوند، با چارچوبی که در رویه خودمان به کار میبریم مرور میکند. این توصیه حقوقی نیست؛ بخش حقوقی قرارداد را با وکیلتان و بخش فنی را با این فهرست بررسی کنید.
دامنه: چه انجام میشود و چه انجام نمیشود
طولانیترین بخش قرارداد باید دامنه باشد و از دو فهرست تشکیل شود. اول، کارهایی که مشاور انجام میدهد: ممیزی فنی با یافتههای اولویتبندیشده، برنامه محتوا و بریفها، پیشنهادهای بهینهسازی درونصفحه، راستیآزمایی پس از اجرا، گزارش و جلسه ماهانه. دوم، و مهمتر، کارهایی که انجام نمیشود: تغییرات کد را کی اجرا میکند، محتوا را کی مینویسد، ترجمه مسئولیت کیست، آیا کسب لینک در دامنه است؟ خالی گذاشتن این فهرست دوم، منبع جمله «فکر میکردیم این کار با شماست» در شش ماه بعد است. تفاوت مدل مشاوره و مدل اجرا، و اینکه هرکدام در چه شرایطی معنا دارد، را در صفحه خدمات بهروشنی جدا کردهایم؛ همین تفکیک را در قرارداد هم میخواهید ببینید.
بخش دوم دامنه، سطح کار است. در یک سایت چندزبانه کلمه «سایت» کافی نیست: کدام زبانها، کدام زیرپوشهها یا دامنهها، کدام کشورها موضوع قرارداد هستند؟ در سایت یک کلینیک، خدمتی که برای صفحات ترکی داده میشود نسخههای عربی و فارسی را هم پوشش میدهد یا آنها موضوع فاز جداگانهای هستند؟ پاسخ این پرسش مستقیم به بودجه و KPIها گره میخورد.
انتخاب KPI: سنجشپذیر، اثرپذیر، دارای مالک
یک KPI خوب از سه آزمون میگذرد. سنجشپذیر باشد: منبعش دادهای باشد که در حسابهای خود شما قرار دارد، مانند Search Console، GA4 یا CRM، نه یک «امتیاز دیدهشدن» که ابزار خود مشاور تولید میکند. اثرپذیر باشد: معیاری که با کارِ درون دامنه مشاور تغییر کند؛ اگر نوشتن محتوا خارج از دامنه است، هدف ترافیک ارگانیک بهتنهایی منصفانه نیست. مالک داشته باشد: کنار هر KPI بنویسید کاری که آن معیار را حرکت میدهد دست کیست.
در عمل از یک مجموعه KPI سهلایه استفاده میکنیم. لایه نتیجه: تعداد درخواستهای واجد شرایط با منبع ارگانیک، یعنی درخواستهایی که از فرم یا WhatsApp میآیند و هماهنگکننده آنها را «واقعی» علامت میزند. لایه میانی: کلیک و نمایش در مجموعه پرسشهای هدف، نسبت صفحات هدف ایندکسشده، سهم URLهایی که از آستانه «خوب» در Core Web Vitals میگذرند. لایه ورودی: تعداد بریفهای تحویلشده، تعداد یافتههای فنی بستهشده، تعداد پیشنهادهای در انتظار اجرا. در قرارداد، لایه نتیجه نقش هدف، لایه میانی نقش هشدار زودهنگام و لایه ورودی نقش حسابپذیری دارد. اینکه هر لایه با کدام بلوک گزارش متناظر است را در مقاله محتوای گزارش بهتفصیل توضیح دادهایم.
یک چیز را نباید در قرارداد نوشت: تضمین رتبهای مشخص در پرسشی مشخص. راهنمای خود Google با عنوان «آیا به سئو نیاز دارید؟» مشاوری را که رتبه تضمین میکند نشانه هشدار میشمارد. رتبه به دهها متغیر بیرون از سایت شما بستگی دارد؛ تضمین نمیشود، سنجیده و گزارش میشود.
تعهد گزارشدهی و جلسه
تناوب، قالب و منبع داده گزارش باید در قرارداد بیاید. پیشنهاد ما: ماهی یک بار، یک صفحه، با دادهای که مستقیم از حساب Search Console و GA4 مشتری کشیده میشود و هرکسی که به آن حسابها دسترسی خواندن دارد بتواند آن را بازتولید کند. کنار کلمه «گزارش» باید «دسترسی به داده خام» هم نوشته شود: اگر مشاور در ابزار خودش داشبوردی میسازد، اتصالهای منبع داشبورد باید در حساب مشتری باشد و با پایان قرارداد، داشبورد نزد مشتری بماند.
برای جلسه، چارچوب منطقی یک گفتوگوی ماهانه با دستور جلسه و ثبت تصمیم است. خروجی جلسه باید فهرستی از تصمیمها باشد: کی، چه کاری، تا چه زمانی. این فهرست بند اول جلسه بعدی است.
مالکیت داده و دسترسی
مالکیت Search Console، مالکیت GA4، کانتینر Tag Manager، مدیریت Business Profile و حسابهای تبلیغاتی باید به حساب Google خود مشتری متصل باشند؛ مشاور به این داراییها بهعنوان کاربر اضافه شود، نه مالک. نبودن این بند در قرارداد، خطر رفتن تاریخچه داده همراه مشاور را در پایان رابطه به دنبال دارد. همین برای محتوا هم صادق است: بریفها، مقالهها و مستندات فنی تحویلشده مال مشتریاند؛ اگر مشاور حق استفاده دوباره از آنها برای مشتریان دیگر را دارد، باید صریح نوشته شود.
بندهای خروج
کمخواندهترین و لازمترین بخش قرارداد. باید چهار چیز را تعریف کند. مدت اطلاع فسخ: یک ماه رایج و منطقی است؛ مدتهای طولانیتر انعطاف بودجه را از بین میبرد. دوره آزمایشی: حق خروج یکطرفه در پایان سه ماه اول، ریسک هر دو طرف را کم میکند. تحویل و تحول: در فسخ، مشاور چه چیزی را، در چه قالبی و در چه مدتی تحویل میدهد؛ فهرست یافتههای باز، تقویم محتوا، فهرست دسترسیها و مالکیت داشبوردها باید در این بسته باشد. ممنوعیت وابستگی دائمی: هیچ جزئی که سایت برای کار کردن به آن نیاز دارد (اسکریپت، پروکسی، رکورد DNS) نباید در حساب مشاور باشد؛ اگر هست، پیش از فسخ منتقل شود.
قیمت و مدل پرداخت
خود قیمت موضوع این مقاله نیست، بلکه نحوه نوشتن مدل در قرارداد موضوع است. حقالزحمه ماهانه ثابت، حقالزحمه پروژهای و حقالزحمه مبتنی بر عملکرد هرکدام تعریف دامنه متفاوتی میخواهند؛ مدل عملکردی نباید امضا شود مگر اینکه نوشته شده باشد حقالزحمه به کدام KPI گره خورده و آن KPI چگونه راستیآزمایی میشود. اینکه هر مدل کجا میشکند را در مقایسه مدلهای قیمتگذاری بررسی کردهایم. یک بند دیگر که باید افزوده شود: وقتی کار خارج از دامنه پیش میآید، قیمتگذاری چگونه است؟ بدون این بند هر درخواست تازه به یک مذاکره تبدیل میشود.
بندهای اضافی برای بخش سلامت
برای مشتریان کلینیک و بیمارستان دو بند دیگر اضافه میکنیم. اول، جریان تأیید محتوا: بر اساس مقررات تبلیغ و اطلاعرسانی در خدمات سلامت، هر متنی که منتشر میشود باید توسط مؤسسه تأیید شود؛ مشاور محتوا پیشنهاد میدهد، کلینیک تأیید میکند و تقسیم مسئولیت به همین ترتیب نوشته میشود. دوم، فهرست ادعاهای ممنوع: تضمین نتیجه، عبارتهای برتری مقایسهای و زبان کمپینی که تقاضا ایجاد میکند خارج از دامنهاند و مشاور حق دارد چنین درخواستی را رد کند. این بندها هر دو طرف را محافظت میکنند.
ده پرسش پیش از امضا
فهرست دامنه دوطرفه است؟ سطح کار به تفکیک زبان تعریف شده؟ منبع داده هر KPI در حساب شماست؟ تضمین رتبه وجود دارد؛ اگر دارد، چرا؟ تناوب و قالب گزارش مکتوب است؟ به داده خام دسترسی دارید؟ همه داراییهای Google به حساب شما متصلاند؟ مدت اطلاع فسخ و دوره آزمایشی تعریف شده؟ بسته تحویل فهرست شده؟ کار خارج از دامنه چگونه قیمتگذاری میشود؟ هر بندی که برایش «بله» نگرفتهاید، در یکی از ماههای آینده رابطه به یک دستور جلسه تبدیل خواهد شد. نوشتن آن از ابتدا یعنی برگزار نکردن آن جلسه. روش کار خودمان را با همین ترتیب در صفحه رویکرد ما توضیح دادهایم؛ قرارداد هم همان ترتیب را دنبال میکند.