امتیاز ابزار بررسی سئو: ابزارهای رایگان چه چیزی را نمی‌بینند
امتیاز ابزار بررسی سئو یک نشانه سریع از سلامت صفحه است، نه حکم نهایی. ابزارهای رایگان چه چیزی را خوب می‌سنجند، چه چیزی را نمی‌بینند و فاصله را چطور بخوانیم؟
نوشته Roozbeh Nazari · CEO
وقتی آدرس یک صفحه را در یک ابزار بررسی سئو رایگان وارد می‌کنید، در چند ثانیه عددی از 100 می‌گیرید. این عدد شبیه نمره امتحان به نظر می‌رسد و تیم‌ها هم با آن مثل نمره رفتار می‌کنند: دنبال امتیازهای از دست رفته می‌روند، برای رنگ سبز خوشحال می‌شوند و سراغ کار بعدی می‌روند. مشکل این است که ابزار فقط چیزی را می‌تواند امتیاز بدهد که از یک درخواست برای یک صفحه می‌بیند، در حالی که بیشتر عواملی که عملکرد سایت در جستجو را تعیین می‌کنند بیرون از این دید قرار دارند. این راهنما توضیح می‌دهد ابزار بررسی سئو چه چیزی را خوب می‌سنجد، چه چیزی را به دلیل ساختارش نمی‌تواند بسنجد و چطور خروجی آن را به تصمیم تبدیل کنید، نه به کار بیهوده.
ابزار بررسی سئو سایت در عمل چه چیزی را می‌سنجد؟
بیشتر ابزارهای بررسی سئو سایت یک آدرس را دریافت می‌کنند، کد HTML را تحلیل می‌کنند و فهرستی از آزمون‌های مبتنی بر قاعده را اجرا می‌کنند. این آزمون‌ها مفیدند چون سریع و تکرارپذیرند. بررسی‌های رایج عبارت‌اند از:
- آیا صفحه عنصر title و توضیحات meta دارد و آیا طول آن‌ها در بازه‌ای است که ابزار ترجیح می‌دهد؟
- آیا دقیقا یک H1 وجود دارد، آیا ترتیب سرتیترها درست است و آیا تصاویر متن جایگزین دارند؟
- آیا صفحه کد وضعیت 200 برمی‌گرداند، آدرس canonical اعلام می‌کند و با تگ robots مسدود نشده است؟
- نشانه‌های پایه عملکرد مثل حجم صفحه، تعداد درخواست‌ها و در برخی ابزارها یک تست سرعت آزمایشگاهی.
- وجود داده ساختاریافته، تگ‌های Open Graph، تگ viewport و اتصال HTTPS.
هر آزمون نتیجه قبول، هشدار یا رد برمی‌گرداند و ابزار این نتیجه‌ها را به یک امتیاز وزن‌دار تبدیل می‌کند. این وزن‌ها را سازنده ابزار انتخاب کرده است، نه Google. به همین دلیل دو ابزار ممکن است به یک صفحه امتیازهای بسیار متفاوتی بدهند، چون یکی عنوان طولانی را مشکل جدی می‌داند و دیگری اصلا به آن توجه نمی‌کند.
چرا این امتیاز یک سیگنال رتبه‌بندی نیست؟
موتورهای جستجو امتیاز ابزارهای بررسی را نمی‌خوانند. راهنمای مقدماتی سئو Google درباره چند موردی که این ابزارها زیاد گزارش می‌کنند صریح است: می‌گوید جستجوی Google از تگ meta keywords استفاده نمی‌کند و هیچ تعداد کلمه جادویی، حداقل یا حداکثری وجود ندارد. ابزاری که به خاطر کوتاه بودن صفحه یا نبود تگ keywords امتیاز کم می‌کند، قواعد خودش را می‌سنجد، نه شانس واقعی شما در جستجو را.
برعکس آن هم درست است. یک صفحه ممکن است امتیاز بالایی بگیرد و باز هم در جستجو موفق نشود، چون مهم‌ترین مشکلات در بررسی یک صفحه دیده نمی‌شوند. یک title بی‌نقص فایده‌ای ندارد اگر صفحه ایندکس نشده باشد، نسخه تکراری آدرس دیگری باشد یا به پرسشی پاسخ دهد که کسی آن را جستجو نمی‌کند.
ابزارهای رایگان بررسی سئو چه چیزهایی را نمی‌بینند؟
این‌ها حوزه‌هایی هستند که یک ابزار تحلیل تک‌صفحه‌ای نمی‌بیند و برای آن‌ها به شواهد دیگری نیاز دارید:
- واقعیت ایندکس: ابزار کد HTML را می‌بیند، اما نمی‌داند Google صفحه را ایندکس کرده است یا نه، کدام canonical را انتخاب کرده یا آدرس کنار گذاشته شده است یا نه. ابزار بازرسی URL در Search Console نسخه ایندکس‌شده، canonical انتخابی Google و نمای رندرشده صفحه را نشان می‌دهد.
- معماری کل سایت: صفحه‌های یتیم، عمق لینک داخلی، زنجیره ریدایرکت، قالب‌های تکراری و تله‌های خزش فقط وقتی دیده می‌شوند که کل سایت را بخزید، نه یک آدرس را.
- تقاضای جستجو و نیت کاربر: ابزار نمی‌تواند بگوید آیا صفحه عبارتی را هدف گرفته که مردم واقعا جستجو می‌کنند یا آیا نوع محتوا با نتایجی که برای آن عبارت دیده می‌شوند هم‌خوان است.
- کیفیت محتوا: آزمون‌های مبتنی بر قاعده کلمه‌ها و سرتیترها را می‌شمارند، اما نمی‌توانند درباره مفید بودن، اصالت یا دقت صفحه قضاوت کنند.
- اعتبار و لینک‌ها: تعداد کمی از ابزارهای رایگان داده لینک دارند و هیچ‌کدام نمی‌توانند بگویند لینک‌های شما طبیعی به دست آمده‌اند یا پرخطرند.
- عملکرد کاربران واقعی: یک تست آزمایشگاهی روی یک بار بارگذاری با داده میدانی از بازدیدکنندگان واقعی در طول 28 روز یکسان نیست.
- رندر با JavaScript: بسیاری از ابزارها HTML خام را می‌خوانند و محتوایی را که با JavaScript اضافه می‌شود نمی‌بینند، یا مشکلاتی را گزارش می‌کنند که بعد از رندر صفحه از بین می‌روند.
در سایت‌های فارسی هم مشکلاتی رایج است که ابزارهای عمومی معمولا نمی‌بینند؛ مثل آدرس‌هایی با حروف فارسی که به شکل‌های مختلف رمزگذاری شده‌اند، تفاوت «ی» و «ک» فارسی و عربی در عنوان‌ها و آدرس‌ها، یا تگ‌های hreflang که بین نسخه‌های زبانی دوطرفه نیستند.
چطور از ابزار بررسی سئو استفاده کنیم و گمراه نشویم؟
ابزار را مثل دزدگیر دود ببینید، نه بازرسی کامل ساختمان. این ابزار در پیدا کردن خرابی‌های تازه در قالب‌هایی که آن‌ها را می‌شناسید خوب عمل می‌کند. یک روال عملی:
- آن را روی یک آدرس از هر قالب اجرا کنید (صفحه اصلی، دسته‌بندی، محصول یا خدمت، مقاله)، نه روی صفحه‌های تصادفی.
- چیزهایی را که به طور عینی خراب‌اند درست کنید: title گم‌شده، noindex روی صفحه‌هایی که می‌خواهید ایندکس شوند، canonical اشتباه، یا کدهای وضعیت 4xx و 5xx.
- هشدارهای سلیقه‌ای را نادیده بگیرید مگر دلیل مشخصی داشته باشید. عنوانی با 64 کاراکتر نقص نیست.
- پیش از اقدام، هر مورد مهمی را در Search Console تایید کنید، به‌ویژه مسائل ایندکس و canonical.
- بعد از هر انتشار دوباره آن را اجرا کنید تا تغییرات قالبی را که تگ‌ها را در صدها صفحه هم‌زمان خراب می‌کنند پیدا کنید.
ابزارهای رایگان ما با همین نگاه ساخته شده‌اند: هرکدام به یک پرسش مشخص پاسخ می‌دهد، مثلا اینکه تگ‌های meta یا داده ساختاریافته شما درست نوشته شده‌اند یا نه، به جای اینکه یک نمره کلی بدهد.
چه زمانی به یک ممیزی واقعی نیاز دارید؟
اگر ترافیک افت کرده، مهاجرت سایت در راه است یا سایت هزاران آدرس دارد، امتیاز ابزار به شما نمی‌گوید از کجا شروع کنید. این وضعیت به خزش کامل سایت، داده‌های Search Console و آنالیتیکس در کنار هم، فایل‌های لاگ در صورت امکان و فهرستی اولویت‌بندی‌شده بر اساس اثر تجاری نیاز دارد. این دقیقا دامنه خدمت سئو فنی ماست. ما جایگاه مشخصی را وعده نمی‌دهیم؛ مطمئن می‌شویم موتورهای جستجو می‌توانند صفحه‌های مهم را بخزند، رندر کنند و ایندکس کنند و شما بدانید کدام اصلاحات ارزش وقت تیم فنی را دارند.
خلاصه اینکه: از ابزار بررسی سئو برای پیدا کردن مشکلات آشکار استفاده کنید، با داده‌های خودتان واقعیت را تایید کنید و پیشرفت را با صفحه‌های ایندکس‌شده، کلیک‌های باکیفیت و تبدیل‌ها بسنجید، نه با عددی که یک شرکت نرم‌افزاری ساخته است.